Kur"an-ı Kerim"de "tekrar"ın hikmeti (3)
Kur'an'ın indiği dönem açısından meseleye bakıldığında bazı olaylarıntekrarı şu anlamda önem arzediyordu: Daha önce de sözkonusu ettiğimizgibi kıssaların hedeflerinden biri, Peygamber (s)'in gönlünüyatıştırmak ve azmini bilemek idi. Yirmi üç yıl süren davet ve tebliğhayatı boyunca o, birçok sıkıntı ve problemle karşılaştı. Benzeriproblem ve sıkıntılar tekrar edildikçe, o problemini hafifletecekgeçmişteki olay, kendisine tekrar hatırlatılmış oluyordu.
Dahasonraki dönemler açısından meseleye bakıldığında ise, tekerrür edenher olay farklı surelerde veya aynı surenin farklı bir siyakındazikredilmektedir.
Her sure ise, belli bir konuyu bir bütünlük içerisinde ele almaktadır.
Olaytekrar anlatılırken, daha önce anlatılmamış bir unsurunun ilaveedilmesi, o unsurun zikredildiği surenin genel muhtevasıyla ilgiliolması nedeniyledir.
Mesela; Bakara Suresi, inanç bakımından insanları gruplara ayıran bir suredir.
Sure,bu grupların vasıflarını, geçmişlerini ve geleceklerini, aralarındakiçatışmayı konu alan bir suredir. Bu nedenle Adem kıssasının bu konuylailgili yönlerini ele almıştır. Ali İmran Suresi, daha çok Ehl-i Kitabıilgilendiren bir suredir. Surede Hz. İsa'nın yaratılışından dabahsedilmektedir. Hz. Adem kıssasının bu surede zikredilmesi bunedenledir ve Hz. Adem'in yaratılışı meselesi burada gündemegetirilmektedir.
Hz. İsa'nın babasız olarak yaratılışının Allah indinde tıpkı Hz.Adem'i topraktan yaratması gibi olduğu; Hz. Adem'i anasız ve babasıztopraktan yaratan Allah'ın Hz. İsa'yı babasız yaratmağa kadir olduğuanlatılmaktadır. Yine Nisa Suresi, toplumsal yapıdan ve toplumun küçükbir ünitesi olan aile kurumundan bahsetmektedir. Bu surede de konuylailgili olarak Hz. Adem kıssasından bahsedilmekte, bütün insanların Hz.Adem ve Havva'dan türedikleri burada anlatılmaktadır.
Tekrarlarda çelişki var mıdır?Kur'an, kendisinde çelişki bulunmadığını meydan okuyarak zikretmektedir:
«Kur'an'ı tedebbür etmiyorlar mı? Eğer Allah'tan başkası tarafından olsaydı, onda birbirini tutmaz çok şey bulurlardı.»)
İşte bu nedenle Kur'an'da nesh iddiasını da reddediyoruz. Gerçekten Kur'an, baştan sona kadar birbirini desteklemektedir.
Kur'an'ın kıssaları açısından da durum aynıdır. Tekrarlanan kıssalardabir çelişki sözkonusu değildir. Kur'an'ın, kıssalarının vakii olmasınıhedeflemediğini, işlenen konuyu destekler mahiyette hayal mahsulü sanatkıssaları gibi olayları ele aldığını söyleyenler tekrarlanan kimikıssalarının olay ya da olaylarının anlatımı arasında bir takımçelişkiler arama peşinde koşmuşlarsa da bunun gerçekle bir ilgisininbulunmadığını "Kur'an Kıssalarının Menşei" bölümünde anlatmış ve buhususu delilleriyle serdetmiştik.
Prof. Dr. M. Sait Şimşek, Kuran Kıssalarına Giriş