Kur’an-ı Kerim’in Toplanış Tarihi 2
Peygamber (s.a.a)’in Kur’an’a Verdiği Önem
Emir-ul Müminin Hz. Ali (a.s) Resulullah (s.a.a)’tan şöyle nakleder:
“Okuduğu Kur’an’ı hıfzeden kimseyi Allah cennete götürür. Ve ona,ateşin farz olduğu on yerde ailesine şefaat etme izni verilir.”[1] Bu konuda bir çok hadis naklolunmuştur. İsteyenler ilgili hadis kitaplarına başvurabilirler.[2]
Ubade b.Samit’ten şöyle naklolunuyor: “Birisi (Medine’ye) hicretettiğinde, Peygamber (s.a.a) Kur’an öğretmemiz için onu bizsahabelerden birine teslim ederdi. Resulullah (s.a.a)’in mescidindedevamlı Kur’an tilavet olunduğu için çok gürültü olurdu. Bu yüzdenbirbirlerini şaşırtmamaları için Resulullah (s.a.a) Kur’an’ı yavaşsesle okumalarını buyurdu.”[3]
Başka bir hadiste ise şöylebuyurulmaktadır: “Birisi Medine’ye hicret ettiği zaman Kur’an öğrenmesiiçin Peygamber onu birinin yanına verirdi. Resulullah (s.a.a)hayattayken Kur’an hafızları çoğalmıştı. Hatta o dönemde onlardan 70tanesi Bi’ri Maune’de (İslam düşmanları tarafından) öldürülmüştü”.[4]
Abdulkays’ın gönderdiği elçiler Peygamber (s.a.a)’in yanına geldiğizaman Resulullah (s.a.a) Kur’an okumaları ve namazı öğrenmeleri içinonların herbirinin bir müslümanın yanında kalmasını emretti. Aradan birCuma (bir hafta) geçtikten sonra Peygamber (s.a.a) onları (imtihanetmek için) çağırdı; daha çok öğrenmeleri gerektiğini görünce onlarıbaşkalarına teslim etti. Aradan bir Cuma geçtikten sonra hepsi Kur’ankârisi ve namaz meselelerine vakıf olmuşlardı.[5]
Yine tarihkitaplarında Resulullah (s.a.a)’in, Muaz ve Ebu Musa’yı YemenlilereKur’an öğretmeleri için gönderdiği yazılmaktadır.[6]
Bir yerde de şöyle nakl olunmuştur
:“Hicretten önce Resulullah (s.a.a) bu iş için Mus’ab b. Umeyr’iMedine’ye göndermişti. Mekke’nin fethinden sonra ise Muaz’ı Mekke’yegönderdi”.[7] Bazıları İbn-i Mektum ve Mus’ab b. Umeyr’in Medine’ye gelip Kur’an öğretmeye koyulduklarını nakletmişlerdir.[8]
Bunlardanbaşka Resulullah (s.a.a)’in sağlığında bir grup “Kâri”nin de meşhurolduklarını ve hatta halk onları kârı sıfatıyla çağırdığını görmekteyizResulullah (s.a.a)’in döneminde birisi Ebu Derda’ya şöyle demişti: EyKariler! Ne oluyor sizlere; neden bizden daha korkaksınız, bir şeyistendiğinde bizden daha cimrisiniz ve bir şey yediğinizde lokmalarınızbizimkinden daha büyüktür?!”[9]
Görüldüğü gibi Bi’ri Maune öldürülenlere “Kariler” lakabı Peygamber-i Ekrem (s.a.a)in zamanında verilmişti.[10]
Resulullah (s.a.a)’den nakl olunan bir hadiste şöyle geçiyor: “Buümmetin münafıklarının çoğusu Kari’lerdendir.”[11] Bunun sebebi,diğerlerine göre karilerin daha gururlu, kibirli ve riyalârı olmalarıolabilir.
Başka bir hadiste ise Hz. Peygamber (s.a.a)'in şöyle buyurduğu nakledilmiştir:
“Derin hüzün kuyusundan Allah’a sığının.” Derin hüzün kuyusunun ne olduğu sorulduğunda Resulullah (s.a.a);
“Cehennemindibinde olan bir vadidir; cehennem(in kendisi) her gün 400 defa ondanAllah’a sığınır. Allah bu vadiyi riyakâr kariler için hazırlamıştır.”[12] dedi.
Yine: Nakle göre müslümanlardan kim daha çok Kur’an’ı öğrenip veyatoplayan veya diğerlerinden daha çok okuyan kimsenin onlar için namazkılıp, emirlik edeceği Resulullah (s.a.a) tarafındankararlaştırılmıştı.”[13]
Kur’an’a önem vermek Peygamber(s.a.a)in dönemine mahsus değildi. Resulullah (s.a.a)in irtihalindensonra da Kur’an’a çok önem veriliyordu.
Ebu Ubeyde şöylediyor: Halk her sabah İbn-i Mes’ud’un evine gelir, o da onlardanyerlerine oturmalarını isterdi. Sonra Kur’an okuyanların arasındadolaşır ve “Falanca hangi suredesin” diye sorar, o da cevapverirdi.[14]
Emir-ul Mu’minin Ali (a.s) da Kur’anöğretiyordu. Ebu Abdurrahman Selemi (ki Asım Kur’an’ı ondanöğrenmiştir) şöyle diyor: “ Ben Kur’an’ın hepsini Ali b. Ebi Talib’inhuzurunda okudum.”[15]
Asım b. Küleyb diyor ki: “Ali (a.s)Kufe mescidinde iken bazılarının sesini işitti. Onların kim olduğunusorduğunda; “Kur’an okuyup, onu öğrenenlerdir” diye cevap verdiler.Bunun üzerine Hz. Ali (a.s) şöyle buyurdu: “Onlar Resulullah(s.a.a)'in en çok sevdiği insanlardandır”.[16]
Hz. Ali (a.s) Kur’an okuyanlara (beyt-ul maldan) ikişer bin dinar ayırırdı.[17]
Ve bir başka nakle göre Hz. Ali (a.s)dan şöyle buyurmuştur: Müslümanolarak doğup, Kur’an okuyan herkese beyt-ul maldan yılda 200 dinarayrılacaktır. İsteyen onu bu dünyada alır, isteyen de ahirette.”[18]
Ebu Musa Eş’ari, Ömer b. Hattab’ın zamanında Kur’an’ı toplayan Basrakarilerini çağırdığında 300 kişi onun yanına geldiler.[19]
İbn-i Zenceveyh şöyle diyor: Ömer b. Hattab. Ebu Musa’dan yanında olankarilerin sayısını kendisine söylemesini istedi. O da yanında 300’ünüzerinde kâri olduğunu söyledi.[20]
Sıffin savaşına yaklaşık 30 bin kârinin katıldığı nakledilmiştir.[21] Tabii ki bunların dışında da yine kariler vardı.
Elbette bu gibi istatistiklerde bir tür abartma görülmektedir.Hakemiyeti ileri sürenlerin mızraklara taktıkları Kur’an sayısının 500olduğu söylenmiştir.
Mınkarî, onların arasındaki Kur’an’larınbu sayıdan daha çok olduğuna inanarak mızraklara takılan 500 Kur’an’ınbüyük Kur’anl’ar olduğunu savunuyor.[22]
Üçüncü halifeOsman’ın hilafetinin sonlarında ya da Ali (a.s)ın hilafetininsonlarında ölen Ebu Derda her zaman şöyle diyordu: “Yanımdaki Kur’anokuyanları saydığımda onların 1600’ün üzerinde olduğunu gördüm.”[23]
Abdurrahman b. Muhammed b. Eş’as kıyam ettiğinde ordusunda öncülervardı. Bunlara “Öncü Kari”ler diyorlardı. Kumeyl b. Ziyad, Said b.Cübeyr, Abdurrahman b. Ebi Leyla v.s. de onlardandır.[24]
EbuHilal-i Askeri şöyle diyor: “Kari ve fakihlerin çoğusu kölelerdendi.Onların çoğusu İbn-i Eş’as’la birlikte Haccac’ın aleyhine kıyametmişlerdi.”[25]
Bütün bu hadisler müslümanların Kur’an’a, Kur’an’ı ezberlemeye ve okumaya verdikleri önemi göstermektedirler.
--------------------------------------------------------
[1] - Mecme-ul Beyan c.1, s.16.
[2]-Mecme-ul Beyan, c.1, s.16; Sahih-i Buhari, c.3, s.149; Müstedrek-ulHakim; Mecme-uz Zevaid, c.7, s.159-165; Hilyet-ul Evliya, c.4, s.194;et-Terğib vel-Terhib, c.2, s.342.
[3] - Menahil-ul İrfan, c.1,s.234 ve 308; Müsned-i Ahmed, c.5, s.324; el-Beyan (Hoî) s.274;Tarih-ul Kur’an (Sağir), s.80; Mehasin fi Ulum-ul Kur’an, s.121,Hayat-us Sahabe, c.3, s.260; Müstedrek-ul Hukkam, c.3, s.356.
[4] - Kenz-ul Ummal, c.2, s.223, Menahil-ül İrfan, c.1, s.308 ve 235; Tarih-ul Kur’an (Zencani), s.40.
[5] -el- Müsennif (Sen’ani) c.9, s.201.
[6] - Hilyet-ul Evliya, c.1, s.256; Hayat-us Sahabe, c.3, s.221.
[7] - Menahil-ul İrfan, c.1, s.308; Ensab-ul Eşraf, c.1, s.243 ve 257.
[8] - Tabakat (İbn-i Saad) c.2, s.206.
[9] - Hilyet-ul Evliya, c.1, s.210; Hayat-us Sahabe, c.2, s.507.
[10] - Talayih-ul Hamiş, c.1, s.451; Hilyet-ül Evliya, c.1, s.123.
[11] - el- Faik, c.4, s.11.
[12] - Mecme-uz Zevaid, c.7, s.168.
[13]- Et-Tabakat-ul Kübra (Sadır Yayınevi), c.8, s.89; Ensab-ul Eşraf, c.1,s.264; Keşf-ul Estar, c.2, s.266 ve c.1, s.230; Mecma-uz Zevaid, c.5,s.255 ve c.7, s.161 ve c.2, s.63.
[14] - el-Müsennef (Abdurrezzak), c.3, s.366; Mecma-uz Zevaid, c.7, s.167; Hayat-us Sahabe, c.3, s.255.
[15] - el-Kün’ye vel- Elkab (Kummi), c.1, s.116.
[16] - Keşf-ul Estar (Müsned-ul Bezar’dan nakletmiştir.) c.3, s.94; Mecma-uz Zevaid, c.7, s.162.
[17] - Kenz-ul Ummal, c.2, s.219.
[18] - Aynı kaynak ve Hisal, c.2, s.602; Mec’ma-ul Beyan, c.1, s.16; Vesail-uş Şia, c.4, s.838-839.
[19]- Sahih-i Müslim, c.3, s.100; Müşkül-ul A’sar, c.2, s.419; Hilyet-ulEvliya, c.1, s.257 ve 366; Kenz-ul Ummal, c.2, s.140-141.
[20] - Kenz-ul Ummal, c.2, s.183.
[21] - Sıffin (Menkari), s.188.
[22] - Sıffin, s.478; Muruc-uz Zeheb, c.2, s.390; Tarih-ul Kur’an (Ebyari), s.152.
[23]- Ensab-ul Eşraf (Mahmudi’nin araştırması), c.3, s.42.
[24] - Tarih-ul Umem vel Muluk (Taberi), c.6, s.350, el- Kamil fit- Tarih, c.4, s.472; el- Bidaye ven- Nihaye c.9, s.42 ve 47.
[25] - el-Evail, c.2, s.62.
