SILAYI RAHİM

[Ahir-zaman]

Akrabalar kan bağıyla birbirlerine bağlıdırlar, bir ağacın dalları ve yaprakları ile birbahçenin gülleri­dirler. O halde onların irtibatları tabiidir ve irtibatlarıile gidiş gelişlerin akrabalar arsında kesilmesi ikincil bir arızadır. Sosyalbir hastalık ve ailesel bir afat sa­yılır. Eğer kesilen bu irtibat bir deliledayanmıyorsa, çirkin ve kaba bir davranıştır. Eğer bir delile dayanı­yorsabile, ortadan kaldırılması ve irtibatla­rın  kurulması gerekir.
Hz. Ali (a.s) şöyle buyurmuştur:
“Akrabalarla sıla-yı rahim (diyalog), muhabbet oluşturur.”[1]
Bu ilişkilerin kesilmesi; soğukluğu, üzüntüyü ve gönül ayrılıklarını beraberindegetirdiği apaçık bir gerçektir.
Hadislerde sıla-yı rahim, akrabalar arasında sevgi meydana getirici olarak anılmıştır: “Sıla-yirahim…ailede muhabbet doğurur.”[2]
Dininkesin tavsiyeleri, “sizden ilişkisini kesmiş ve sırt çevirmiş olanlara karşıbile, sıla-yı rahim yapı­nız ve alakaları yeniden kurunuz” şeklindedir. Şüp­hesizbu da, bir fedakarlık ve fevkalade bir geçinme ahlâkını ister. Bu bağın sınırıda çok geniş olduğun­dan, insanın elinden bütün bahaneleri almaktadır. İmamCafer Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur:
“Biryudum suyla bile olsa, sıla-yı rahimde bulun.”[3]
Meşhurbir hadiste de şöyle nakledilmiştir:
“Selamlabile olsa, akrabalarla irtibat ku­run.”
Bazen,ailevi gidiş-gelişleri, akraba ve dostları ziyaret etmeyi engelleyen sebepler;fazla beklentiler, masraf ve harcamalar, gidiş-dönüşlerin çok zaman alması,insanların vakit bulamaması gibi şeylerdir. Ama en azına razı olursak, bir aniçin bile olsa otur­mak, durumlarını sormak, bir su veya çaylarını iç­mek; yada sadece kapı önünden bir selam vermek ve vaziyetlerini sormakla da olsa budiyalogu sürdür­mek, sıla-yı rahimi (akrabalık ilişkisini) daha ileriyegötürecek ve irtibatları daha sağlam hale getirecektir.
Etkiler ve Sonuçlar
Buçeşit irtibat ve bağlılığın, dünyevi ve uhrevi birçok faydası ve etkisi vardır.Biz bu konuyla ilgili mevcut olan pek çok hadisten sadece şu iki hadisleyetiniyoruz:
Hz.İmam Bakır (a.s) şöyle buyurmuştur:
“Sıla-yırahim; amelleri temizler, malları ço­ğaltır, belaları defeder, hesabıkolaylaştırır ve eceli geciktirir.”[4]
Gördüğünüzgibi, zikredilen sonuçların bazıları dünyevi işlerle ilgilidir. Bazıları dauhrevi sonuçlar ve bir amele karşı ilahî mükafatları anlatır.
Diğerbir hadis de İmam Sadık (a.s)’dandır:
“Sıla-yırahim; ahlâkı güzelleştirir, eli açık yapar, gö­nlü hoş eder, rızkı artırır,eceli tehir eder.”[5]
Bu iyive sade iş, o kadar yapıcı ve faydalı, Al­lah’ı o kadar razı edicidir ki, bazenondan dolayı, ilahî takdir bile değişir ve Allah-u Teâla bu iyi amelinmükafatını, bu amel sahibinin ömrünü uzatmakla verir. Tam tersine irtibatlarıkesmek ve akrabalardan yüz çevirmek de o kadar çirkin, uğursuz ve Al­lahkatında o kadar kötüdür ki, ömrü kısaltmaktadır.
Şusarsıcı hadise dikkat ediniz:
İmamSadık (a.s) şöyle buyurmuştur:
“Sıla-yırahimden başka ömürleri uzatan başka bir şey tanımıyoruz. Hatta, ölümüne üçsene kal­mış birinin, sıla-yı rahim ehli olması dolayısıyla Allah (c.c), ömrünüotuz yıl daha uzatır ve otuz üç yıl yaşar. Bazen de, ölümüne otuz üç yıl kal­mışbirinin, akrabalarıyla alakalarını kesmesi ve onlarla mevcut olan ilişkilerinikoparması üzerine, ömrü kısalır ve eceli üç yılda yetişir.”[6]
Sıla-yı Rahimin Sınırı
Bumuaşeret âdabı, sadece temiz, dindar ve takvalı olan akrabalarla sınırlıdeğildir. Günah ehli olanlara karşı bile yerine getirilmesi gereken ahlâkî birvazifedir. Salih akrabaların gidiş-gelişlerinin be­reketiyle nice günahkarinsanlar etkilenir ve doğru yola dönerler. Kimi zaman ziyaretleşmelerin ve gi­diş-gelişlerinterk edilmesi, günahkar akrabaların, daha çok günahlara batmalarına ve sapıkyollarda daha çok ileri gitmelerine sebep olmaktadır. Ancak irtibatları koruma,onların durumla­rının daha çok kötüye gitmesini önler. Bu yüzden, bu irtibatşeklini ve akrabalık bağlarını korumak bir gö­rev olarak telakki edilmelidir.
Şiilerdenbiri İmam Sadık (a.s)’a sordu: “Benim akrabalarım, sahip olduğum dava vefikirden daha değişik dava ve fikirlere sahip insanlardır. Acaba onların benimüzerimde hakları var mıdır?”
Hazretbuyurdu:
“Evet,yakınlık ve akrabalık hakkını hiçbir şey kaldırmaz. Eğer seninle aynı fikir veakideye sa­hiplerse, senin üzerinde iki hakları vardır; birin­cisi akrabalıkhakkı, ikincisi İslam ve müslüman­lık hakkı.”[7]
Hattaeğer akrabalar, insana eziyet etseler bile yine de ilişkileri kesmeye hakkımızyoktur. Nitekim bir hadiste şöyle geçmektedir:
“Biradam Allah Resulü’nün yanına gelerek şöyle arzetti: “Ya Resulellah!Kendileriyle diyalog içerisinde olduğum bazı akrabalarım var. Ancak bana eziyetediyorlar. Onlarla ilişkilerimi kesmek istiyorum.”
Hz.Resul şöyle buyurdu: “O zaman Allah da seni terk eder!...”
Arzetti:“Öyleyse ne yapayım?”
AllahResulü buyurdu: “Seni mahrum edene bağışta bulun, senden ilişkisini kesenleirtibat kur, sana zulüm edeni affet. Böyle yaptığın vakit Allah senin ar­kandaolur.”[8]
Hz.Ali (a.s)’dan şöyle buyurduğu nakledilmiştir:
“Akrabalarınızlasıla-yi rahimde bulunun (onlarla irtibat ve gidiş-gelişle­riniz olsun); onlarilişkileri­ni kesseler bile.”
Sıla-yırahim sünneti, sosyal ilişkiler sahasında, dinin en iyi programlarındanbiridir.
Gerçihayatımızın yeni aldığı şekil ve bugünkü meşguliyetler, bazen bu fırsat­larıinsanlardan almış, ama dinî değerleri, sünnetleri ve dayanakları korumak,ailelerde ilişkile­rin kaynaşması ve sağlamlaşması etkenlerindendir. Özelliklemilli münasebetler, bayramlar, taziyeler ve yeni yıl başlangıçları, bu dinîsünnetin uygulan­ması için doğal ve müsait fırsatlardır.
Sonuçolarak, sosyal ve ailesel boyutta, İslam mektebinin pratik talimatlarına vefakalmamız ve yaşam sefasını, garbzedelik (Batı hayranı olmak) serabında veyabancı kültürleri taklît etme uğrunda elden vermememiz gerekir.
[1] Gurer’ul-Hikem
[2] Kafi, c. 2, s. 151
[3] a. g. e
[4]a. g. e, s. 150
[5]a. g. e, s. 150-151, H: 6 ve 12
[6] a. g. e, s. 152, H: 17
[7] Mizan’ul-Hikme, c. 4, s. 83
[8] Bihar, c. 71, s. 100